Dodano: 25.07.2017
w kategorii: Podatki

Klauzula obejścia prawa podatkowego

Dnia 15 lipca 2016 roku weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, która objęła m.in. ustanowienie art. 119a § 1. Przepis ten wprowadza tzw. klauzulę obejścia prawa podatkowego. W oparciu o tę klauzulę organy podatkowe mają możliwość kontrolowania działań podatnika poprzez uznaniową kwalifikację jego działań jako zmierzających w ocenie organu do obejścia prawa podatkowego.

Na mocy wskazanego przepisu, w przypadku dokonania przez podatnika określonej czynności, organ podatkowy może odmówić osiągnięcia korzyści podatkowej lub zakwestionować już osiągnięta korzyść podatkową będącą efektem tej czynności, jeśli charakteryzować sie ona będzie łącznie trzema następującymi cechami:

  1. jedynym lub nadrzędnym celem danego działania (np. przeprowadzenia transakcji, wdrożenia określonej struktury w relacjach z innymi podmiotami) będzie osiągnięcie korzyści podatkowej – pozostałe aspekty, w tym przede wszystkim ekonomiczne – będą uznawane za drugoplanowe lub mało istotne;
  2. korzyść podatkowa będzie sprzeczna z celem ustawy podatkowej;
  3. działanie zostanie uznane za mające charakter sztuczny.

 

Precyzując treść punktu 3) należy wskazać, iż dane działanie może zostać uznane za sztuczne, jeżeli nie zostałoby ono przeprowadzone przez rozsądnie działający podmiot, kierujący się celami innymi niż dążenie do osiągnięcia nieuprawnionych korzyści podatkowych. W szczególności za sztuczne działanie może być uznana transakcja lub struktura:

  1. nadmiernie zawiła, względnie zawierająca elementy zbędne z gospodarczego punktu widzenia;
  2. zakładająca nieuzasadnione dzielenie operacji;
  3. angażująca pośredników niewnoszących widocznej wartości dodanej lub nieponoszących ryzyka gospodarczego;
  4. prowadząca do uzyskania stanu zbliżonego do stanu występującego przed przeprowadzeniem danej czynności;
  5. wiążąca się z podejmowaniem ryzyka gospodarczego, które w stopniu znacznym przewyższa spodziewane korzyści niepodatkowe.

 

Organy podatkowe skupają się zatem na dokładnym badaniu, w jaki sposób optymalizowana jest pod kątem fiskalnym działalność gospodarcza podmiotów. Kontrola skarbowa obejmuje przede wszystkim badanie, czy podejmowane przez podmioty czynności mają racjonalne uzasadnienie ekonomiczne i nie są przeprowadzane tylko i wyłącznie w celu optytmalizacji podatkowej.

Organy podatkowe szczególna wagę przywiązują do kontroli podmiotów, które zdecydowały się na przeniesienie działalności za granicę. Kontrola skarbowa obejmuje badanie, czy nowa rezydencja podatkowa jest realnie uzasadniona czy też uzyskana została w sposób sztuczny, aby uniknąć obciążeń fiskalnych.

Wyłączenie stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania

Klauzula obejścia prawa podatkowego nie ma charakteru bezwarunkowego. Pierwszym przypadkiem, w którym nie będzie miała zastosowania, będzie osiągnięcie korzyści podatkowej nie przekraczającej 100 000 zł. W przypadku podatków rozliczanych cyklicznie limit dotyczyć będzie cyklu rozliczeniowego, a w przypadku innych danin limit będzie miał charakter jednorazowy.

Przepisy regulują ponadto, iż dokonywane czynności należy interpretować w sposób globalny. Oznacza to m.in., że w przypadku przeprowadzania przez ten sam podmiot lub pomiędzy tymi samymi podmiotami wielu czynności powiązanych, przy których istnieć będzie szansa przekroczenia limitu ustanowionego w przepisach dotyczących klauzuli obejścia prawa podatkowego, limit obliczany będzie poprzez zsumowanie korzyści podatkowych wynikających z wszelkich cząstkowych czynności.

Drugim przypadkiem, w którym klauzula obejścia prawa podatkowego nie znajduje zastosowania jest uzyskanie przez podatnika tzw. opinii zabezpieczającej, która dotyczy oceny indywidualnej sprawy i obejmuje wskazanie, czy dana czynność ma znamiona unikania opodatkowania. Wniosek składany jest do Ministra Finansów, który po jego pozytywnym rozpatrzeniu wyda opinię zabezpieczającą.

Klauzula obejścia prawa podatkowego w praktyce

W przypadku stwierdzenia, że dana czynność stanowi obejście prawa podatkowego, organ ma możliwość całkowitego anulowania korzyści podatkowej, jeżeli jedynym celem danej operacji okaże się dążenie do osiągnięcia nieuprawnionej korzyści podatkowej lub przypisania sztucznej czynności skutków jakie wywołałaby czynność dokonana przez rozsądnie działający podmiot, kierujący się celami innymi niż dążenie do osiągnięcia nieuprawnionych korzyści podatkowych.

Podważenie odmowy wydania opinii zabezpieczającej wymaga skorzystania z przewidzianych środków zaskarżenia, co implikuje konieczność poniesienia dodatkowych kosztów, poświęcenia dużej ilości czasu oraz przygotowania pod kątem merytorycznym.

Kancelaria podatkowa Warszawa zadba o właściwe przeprowadzenie procesu optymalizacji podatkowej, zgodnie z obowiązującym prawem i procedurami, łącznie z ewentualnym uzyskaniem opinii zabezpieczającej potwierdzającej skuteczność zaplanowanej strukturyzacji. Należy bowiem zaznaczyć, że w polskim prawie podatkowym nie ma normy prawnej, która nakazywałaby podatnikowi płacenie jak najwyższych podatków. Wobec tego dozwolona jest strukturyzacja mająca na celu optymalizację obciążeń fiskalnych w granicach prawa. Jest to jednak proces na tyle skomplikowany, iż wskazane jest w tym zakresie doradztwo specjalizujących się w prawie podatkowym prawników.