Dodano: 31.08.2017
w kategorii: Podatki

Przeniesienie działalności za granicę a likwidacja spółki

Istotnym problemem prawnym, jaki wyłonił się w toku funkcjonowania spółek w ciągu ostatnich lat, jest zagadnienie obowiązku likwidacji spółki zgodnie z przepisami krajowymi w przypadku gdy ma miejsce przeniesienie działalności za granicę.

W przypadku gdy model biznesowy przedsiębiorcy zakłada, że zostanie utworzona spółka na Cyprze, spółka na Malcie albo spółka w innej jurysdykcji europejskiej, konieczne są działania mające na celu przekształcenie transgraniczne spółki zarejestrowanej na mocy prawa polskiego. Przyczyną takich działań często jest konieczność zmiany rezydencji podatkowej, wymuszona nieprzewidywalnością praktyki podatkowej. Nie jest tajemnicą, że polskie organy podatkowe nonszalancko lekceważą zasadę pewności prawa. Winę ponosi także ustawodawca, który tworzy przepisy zawiłe. Ze swej strony administracja podatkowa sporadycznie stosuje zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario). Administracja bowiem niemal nigdy nie ma wątpliwości, co z prawa wynika. Można uznać, że zasada in dubio pro tributario w praktyce jest martwa. Dodatkowo, w ostatnim czasie wprowadzona została do polskiego prawa tzw. klauzula obejścia prawa podatkowego, w wyniku której stosowania tak naprawdę każda transakcja będąca przedmiotem wątpliwości organu podatkowego może zostać zakwestionowana. Prowadzi to do sytuacji, w której przedsiębiorca nie może być pewien, czy jego działania, mimo że zgodne z prawem, będą także zgodne z wyobrażeniami urzędników. Na marginesie można dodać, że urzędnicy zachowują się nieelegancko, bo choć faktycznie stosują klauzulę obejścia prawa podatkowego, to w praktyce nie chcą się do tego przyznać. Podatnikom trudno wówczas podważać prawidłowość zastosowania przepisów o klauzuli obejścia prawa podatkowego, skoro urzędnicy na te przepisy wprost się nie powołują. Tak wygląda kolejny, tym razem procesowy aspekt niepewności prawa.

Cena niepewności prawa może być wysoka.  Gazeta ,,Puls Biznesu’’ (wydanie z 7 września 2017 r.)  wskazuje na przypadek spółki giełdowej ,,Kruk’’ S.A., w której toczy się kontrola skarbowa. Już sama wzmianka o tym, że w znanej firmie windykacyjnej toczy się kontrola skarbowa spowodowała gwałtowny spadek notowań akcji ,,Kruk’’ S.A.  Dla dopełnienia obrazu dodajmy, że  chodzi o spółkę, co do której zachodzi obawa, że kontrola skarbowa zlekceważy pozytywną opinię niezależnego biegłego obowiązkowo badającego sprawozdania finansowe, jak ró wnież opinię prawnika o specjalizacji podatki.

Z uwagi na niepewność co do prawa podatkowego racjonalnym działaniem wydaje się swego rodzaju dywersyfikacja w postaci przeniesienia działalności za granicę – choćby w części.

W związku z przeniesieniem działalności gospodarczej za granicę pojawiły się wątpliwości  odnośnie zgodności z prawem unijnym polskich przepisów, które nakładają obowiązek przeprowadzenia procedury likwidacyjnej w Polsce. Aktualnie sprawa obejmująca to zagadnienie jest w toku rozpatrywania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-106/16). Pojawiła się już opinia Rzecznika Generalnego, który jednoznacznie stwierdził, iż polskie przepisy stoją w tym przypadku w sprzeczności ze swobodą przedsiębiorczości gwarantowaną na podstawie art. 49 i 54 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Według Rzecznika, swobodą przedsiębiorczości objęta jest czynność, poprzez którą spółka utworzona na podstawie prawa jednego państwa członkowskiego w celu przekształcenia się w spółkę innego państwa członkowskiego przenosi swoją statutową siedzibę do tego innego państwa członkowskiego, o ile następuje lub ma nastąpić rzeczywiste ustanowienie siedziby tej spółki w innym państwie członkowskim w celu wykonywania faktycznej działalności gospodarczej. Nie wpływa to jednak na uprawnienie tego państwa członkowskiego do określenia zarówno powiązań, jakie musi wykazać spółka, by traktować ją jako utworzoną na podstawie jego prawa, jak i powiązań wymaganych do zachowania tego statusu.

Ponadto, jeżeli spółka faktycznie ustanowiła siedzibę w innym państwie członkowskim w celu wykonywania faktycznej działalności gospodarczej lub ma zamiar ją tam ustanowić i przekształca się w spółkę prawa tego państwa członkowskiego, stosowanie przepisów prawa krajowego, zgodnie z którymi wykreślenie tej spółki z rejestru handlowego w państwie członkowskim pochodzenia zakłada jej uprzednie rozwiązanie po przeprowadzeniu likwidacji, stanowi ograniczenie swobody przedsiębiorczości. Obowiązek przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego nie jest natomiast proporcjonalnym środkiem dla ochrony wierzycieli, wspólników mniejszościowych i pracowników spółki dokonującej przekształcenia transgranicznego, a stanowi raczej przeszkodę wykonywania działalności gospodarczej.

Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, jakie znaczenie dla strukturyzacji działalności przez polskich przedsiębiorców może mieć wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w swoim brzmieniu pokrywałby się z opinią Rzecznika Generalnego. Wydaje się, iż ustanowienie obowiązku przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego zgodnie z przepisami prawa krajowego w przypadku przekształceń transgranicznych stanowi dużą przeszkodę w korzystaniu z takich sposobów optymalizacji działalności gospodarczej. W pełni zgadzając się ze stanowiskiem Rzecznika Generalnego, iż takie regulacje ograniczają swobodę działalności gospodarczej trzeba wskazać, iż wyłączenie takiego obowiązku w znaczący sposób uprościłoby całą procedurę i zachęciło przedsiębiorców do jej wykorzystywania. Doprowadziłoby to z pewnością do dynamizacji międzynarodowych działań optymalizacyjnych.

Kancelaria podatkowa warszawa pomoże przedsiębiorcom w przeniesieniu działalności za granicę. Rezydencja podatkowa w innym kraju Unii Europejskiej może być korzystnym rozwiązaniem, ale przedsiębiorcy powinni pamiętać, iż wyspecjalizowany prawnik lub doradca podatkowy, który wesprze optymalizację działalności na każdym z jej etapów, jest niezbędny do skutecznego sfinalizowania przeniesienia działalności. Należy bowiem pamiętać, iż niezapłacone podatki lub błędy proceduralne mogą skutkować dotkliwymi sankcjami dla przedsiębiorcy.

Opracowanie: Taxways sp. z o.o. – spółka doradztwa podatkowego